Wat is dat, Europa?

Deel 3: Motieven van Europese gangmakers, Duitsland

Naar aanleiding van de vorige artikelen wil ik mijn visie geven op het handelen van drie landen die de gangmakers van het huidige Europese feestje kunnen worden genoemd: Duitsland, Rusland en Turkije achtereenvolgens. Die laatste twee zijn niet eens lid van de Europese Unie, maar wel lid van een organisatie die de Raad van Europa heet. Die organisatie is ooit opgericht om Europese eenheid te bevorderen, en kennelijk was het toen geen probleem om Europa te beschouwen als een gebied dat zich uitstrekt van Londen tot Vladivostok aan de Japanse zee tot Gaziantep in de Zuid-Oost punt van Turkije. In die opvatting beslaat het grondgebied Europa dus de halve wereld.

Europe Satellite Nasa

Foto: NASA

Deze drie staten kunnen de huidige gangmakers worden genoemd omdat het deze staten zijn die met hun handelen het continent in onze tijd het meest bewegen. Niet toevallig was voor alle drie grote rollen weggelegd in zowel de Eerste als de Tweede Wereldoorlog, waarin Duitsland en Rusland elkaar om Europa letterlijk met de grond gelijk probeerden te maken en daar grotendeels in slaagden. Turkije wisselde in de grote oorlogen meerdere malen van zijde waaraan zij geallieerd was.

Over het algemeen is het handelen van staten vergankelijk omdat het verandert met iedere leider die de revue passeert. Men spreekt dus niet letterlijk over het handelen van staten maar over het handelen van de huidige leider van een staat. Een leider bestuurt enkele jaren tijdens een ambtstermijn naar eigen inzichten een land. Toch zijn er per land specifieke motieven die samen een rode draad vormen die door de historie en cultuur van een land heen loopt en dus vele leiders achter elkaar overstijgen. Het is voor iedere leider moeilijk om sterk af te wijken van zo’n motief of rode draad. Dit aangezien zo’n motief leeft in iedere inwoner van het land, die gezamenlijk de leider in het zadel helpen en daar houden. De rode draad die door de geschiedenis van deze drie naties loopt en de motieven die daaraan ten grondslag liggen kunnen ons veel leren. Nu het deze landen zijn die het huidige Europa het meest bewegen kunnen we uit die motieven een onscherp beeld schetsen waar zij Europa heen zullen brengen.

Duitsland

Militairen beschrijven Duitsland als te klein voor het tafellaken maar te groot voor het servet. Daarmee bedoelen ze dat Duitsland te klein is om heel Europa te beheersen, maar te groot is om slechts binnen haar landgrenzen te blijven. Duitsland heeft dat inderdaad in de geschiedenis meerdere keren militair bewezen. Ook herpakte het land zich het snelst en het best na de recente wereldwijde economische malaise die in andere Europese landen nog altijd veel problematischer is. Binnen de EU is het Duitsland als economisch powerhouse die het voortouw neemt in het beleid over de Zuid-Europese economische problemen. Maar ook op meer geopolitieke vraagstukken laat Duitsland zich goed gelden. Merkel liet bij monde van het Duitse volk weten dat iedere migrant welkom is en dat we dat als Europa aankunnen. Met die open uitnodiging zette Merkel niet alleen de deur van Duitsland open, maar was de gehele buitengrens van Europa niet meer bestendig tegen de mensheid in beweging. Migranten kunnen voormalige binnengrenzen van veilige, welvarende Europese staten overslaan om zich te verzamelen in Noord-West Europese landen. Het Europese Schengen verdrag waarmee de huidige jonge generatie is opgegroeid werd daarmee eenzijdig kaltgestellt door Merkel, het VN vluchtelingenverdrag wordt niet nageleefd. Gezamenlijk Europees beleid omtrent de op gang gekomen migratiestroom is hard nodig, maar ontbreekt. De andere gangmakers Turkije en Rusland spelen daar op in, maar niet noodzakelijkerwijs in het belang van Europa. Zij horen immers nog altijd niet bij het Europese clubje. Concrete voorbeelden zijn Erdogan die zich als poortwachter tussen het Westen en de rest van de wereld opwerpt maar daarbij chanterend te werk gaat, of Poetin die in het Midden-Oosten huishoudt, hetzij met VN veto’s hetzij met eigen strijdkrachten en daarmee de situatie voor Europa bemoeilijkt. Maar deze voorbeelden zijn vergankelijk want verbonden aan die huidige leiders. De achterliggende motieven zijn daarentegen over vijftien jaar nog steeds relevant voor de koers van Europa, zonder Merkel, Poetin of Erdogan. De drang voor Duitsland om als grootmacht binnen dit continent een stempel op Europa zelf te drukken zou als een motief van Duitsland en het Duitse volk gezien kunnen worden. Eveneens een motief voor Duitsland is het boetedoen voor wat er zich in de eerste helft van de vorige eeuw onder Duits bewind binnen Europa heeft afgespeeld. Wat we nu zien is hoe die twee motieven binnen Europa worden gecombineerd.
Hetgeen zich heeft voltrokken in de grote oorlogen van de twintigste eeuw ligt als een hete blauwdruk onder Duitsland en brandt door in al haar handelen. Meer dan schuldbewustheid, is het handelen van de Europese reus aan het verworden tot een nieuwe morele tocht die tot op heden in de recente geschiedenis nog nergens voor kwam. Een tocht waarop de reus de rest van Europa, die in grote mate dezelfde schuld draagt, meeneemt. Want ieder land ter wereld heeft een migratiebeleid, van Saudi-Arabië en Israel die hun poorten potdicht houden, tot de Verenigde Staten, China en Australië die uitermate streng selecteren, tot Libanon waar vrijwel geen onderscheid meer is tussen recente migranten en andere bewoners. Een plotselinge, rigoureuze omslag is echter uitzonderlijk. Merkel noemde het openstellen van de grenzen voor de hedendaagse trauma’s in de wereld Europa’s ‘’Historische test’’, terwijl ze enkele jaren geleden nog liet optekenen dat de multiculturele samenleving totaal heeft gefaald. Binnen een paar jaar kan de leider van dit land omslaan op dit standpunt door de druk die zij ervaart vanuit het afwijken van het motief des lands. Multicultuur binnen de buitengrenzen kan werken, en is zelfs onvermijdelijk op een continent als Europa, mits verworven vrijheden van eigen inwoners en cultuur boven alles gaan. Geen integratie maar assimilatie. En als dat niet lukt geen millimeter van de hier verworven vrijheden afstappen, ongeacht welke inwoner zich daar mogelijk gekwetst door voelt. Dat is iets wat Merkel ook tussen neus en lippen door onderschrijft, maar niet bij machte is om tot uitvoer te brengen. Zoiets is namelijk een noodzakelijk absolutisme waar Duitsland, maar ook andere Europese staten door hun gedeelde historie, nooit meer aan willen. Dat is het gevolg van het desastreuze slagveld van de Tweede Wereldoorlog voor Europa, waar absolutisme de weg plaveide voor verdelging. Nooit meer onszelf boven alles. Toch dat het juist wat een groot deel van de migranten hier zoeken. Zij zijn het gebrek aan onszelf boven alles ontvlucht in werelds’ regionen waar zij vandaan komen. Daar was het regime boven alles, of verrijking van macht en onderdrukking en armoede voor de rest boven alles.

Duitslands’ gecombineerde motief en haar rode lijn zijn van grote betekenis voor het huidige Europa. Het is aan de huidige generatie Europeanen om dat tijdig te realiseren en die motieven mogelijk te herevalueren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *